أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

127

قانون ( فارسى )

فصل سوم - اعصاب نخاعى گردن و مسير آنها اعصابى كه از نخاع منشا گرفته‌اند و از مهره‌هاى گردن عبور مىكنند هشت زوج هستند : زوج اول اين اعصاب از دو سوراخ مهرهء اول گردن بيرون مىآيد و بطور مجزا و بدون آميزش با عصب ديگر ، در ماهيچه‌هاى سر « 191 » منتشر مىگردد . اين زوج عصب ، كوچك و باريك است ، چه همانطور كه در مبحث استخوان‌ها گفتيم ، محل عبور آن تنگ است و باريك بودن عصب متناسب با قطر كم گذرگاه آن است . زوج دوم از منفذى كه در وسط مهره اول و مهره دوم است بيرون مىآيد ، يعنى همان منفذى كه در مبحث استخوان‌ها از آن ياد كرديم . بيشترين بخش اين زوج عصب براى حساس كردن سر به كار رفته است . اين بخش حساس‌كننده ، بطور مورب بالا مىرود و ببالاترين نقطهء مهره‌ها مىرسد و بعد به سوى جلو پيچ مىخورد و در طبقهء خارجى هر دو گوش ريشه مىدواند . اين عمل ، كمبود و كوتاه آمدن زوج اول را تلافى مىكند ، چه زوج اول نمىتوانست بواسطهء كوچكى و كم‌مايگىاش در محيط اطراف خود بطور كامل منتشر گردد . بخش باقى مانده از اين زوج به ماهيچه پهن پشت گردن مىآيد و موجب حركت آنها مىگردد . « 192 » زوج سوم اعصاب از منفذ بين مهره‌هاى دوم و سوم خارج مىگردد و هر فردى از آن ، دوشاخه مىشود . يكى از اين شاخه‌ها در عمق ماهيچه‌اى منتشر مىگردد كه داراى انشعاباتى در ميان دو مهره دوم و سوم است ، و خاصه در ماهيچه‌اى نفوذ مىكند و پخش مىگردد كه در محل برگشتن سر بهمراه گردن ، قرار دارد و سپس به طرف خارهاى مهره بالا مىرود . وقتى اين شاخه به اين خارها مىرسد ، انشعابات خود را به بيخ آنها مىرساند و به طرف راس آنها رو به بالا مىرود و در آنجا با زردپىهاى غشائى كه از اين خارها روئيده‌اند مىآميزد . آنگاه هر دو شاخه عصب باهم به سوى دو گوش برمىگردند و ليكن به خود گوش نمىرسند . در بدن غير آدميان اين دو شاخه در گوش خاتمه مىيابند و به ماهيچه‌هاى گوش نيروى حركت مىدهند . شاخه دوم از هريك از دو عصب به طرف جلو مىآيد تا به ماهيچه‌هاى پهن برسد . رگ‌ها و ماهيچه‌ها در اولين مرحلهء بالا رفتن ، بر آن مىپيچند و آن را در خود مىگيرند

--> ( 191 ) - در عضلات راست سرى ( رأسى ) قدامى و راست سرى ( رأسى ) خلفى بزرگ ، و راست سرى ( رأسى ) خلفى كوچك . ( 192 ) - عضلات نيم‌شوكى سرى ( رأسى ) ، نيم‌شوكى گردنى و راست سرى ( رأسى ) طرفى .